یکی از ویژگی‌های کتاب «جهان‌های دانستنی‌ها ـ فلسفه»، قطع بزرگ آن و استفاده از ابتکارات ویژه در همراهی با تصاویر رنگی زیبا و پرتره‌های متفکران بزرگ، برای آشنایی بهتر با تاریخ فلسفه است. خواننده‌ با  گشودن هر صفحه،‌ با تابلویی روبرو می‌شود، که به یکی از دوره‌های تاریخ اندیشه اختصاص دارد.

در ستون‌های میانی هر تابلو، با توضیحاتی درباره‌ی مختصات اندیشه و پرسش‌های اصلی هر دوران روبرو هستیم. در حاشیه‌‌ی صفحات، ستون‌هایی حاوی اطلاعات در زمینه‌های گوناگون وجود دارد که می‌توان خود آن‌ها را بار دیگر چون صفحات کتاب از هم گشود. با چنین تورق دوباره‌ای، با موضوعاتی چون «فلسفه»، «دانش»، «فرهنگ» و «سیاست» در دوره‌‌های تاریخی گوناگون آشنا می‌شنویم.

ولی این‌ها تنها ابتکارات تازه‌ی کتاب نیستند. افزون بر آن، ‌در پایین هر صفحه، پاکت کوچکی جاسازی شده که درون آن کارت‌هایی به اندازه‌ی کارت ویزیت وجود دارد. بر روی هر یک از این کارت‌ها، گزین‌سخن‌هایی از فیلسوفان بزرگ هر دوران چاپ شده، فیلسوفانی چون ارسطو، کانت، نیچه و دیگران که اندیشه‌هایشان بسیار تاثیرگذار و به اصطلاح دوران‌ساز بوده است.

سفر به مقصدی از پیش تعیین‌نشده

نویسندگان این اثر «توماس ابرز»، «مارکوس ملشرز» و «گودرون پاولکه» همگی استاد و دانش‌آموخته‌ی فلسفه و جامعه‌شناسی هستند.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  مجسمه ارسطو، فیلسوف یونانیآنان در پیشگفتار کتاب خود نوشته‌اند: «از کجا می‌آییم؟ که هستیم؟ به کجا می‌رویم؟ این‌ها عالی‌ترین پرسش‌های فلسفی هستند. ولی فلسفه چیست؟ این واژه از زبان یونانی می‌آید و به معنای عشق به فرزانگی است. فیلسوفان، خود را با جهان، آدمی و زندگی مشغول می‌کنند، خلاصه با همه‌ی چیزهایی که به اندیشه درمی‌آیند. این به نظر پیچیده می‌آید، ولی هر کس حیرت کند، عملا فیلسوف است. ما این کتاب را فراهم آوردیم تا از لذت اکتشاف انسان‌ها روایت کنیم. خوب است که آدمی حیرت کند و ارزش دارد که بپرسد. همه می‌توانند بیندیشند وفلسفه برای همه است».

نویسندگان، خواننده‌ی‌ علاقمند را فرامی‌خوانند که از راه اصلی خارج شود و راه‌های نپیموده و فرعی را بیازماید، درباره‌ی موضوعات اندیشیدنی درنگ و به پرسش‌های پیگیرانه خطر کند. «بازی اندیشه‌ها باید آدمی را به اندیشیدن بیشتر برانگیزد. از این رو، کتاب حاضر کتابی است باز که پیشنهاد می‌دهد نه دستور؛ سفری است که مقصد آن از پیش تعیین نشده است».

این کتاب، تاریخ اندیشه را فراتر از سه دوران مرسوم تاریخی یعنی دوران‌های باستان، سده‌های میانه و عصر جدید، به ۹ دوره بخش‌بندی کرده است. برای هر دوره‌، عنوانی برگزیده شده که شناسنامه‌ی آن دوره است.

«نفوذ به کنه پدیده‌ها»

عنوان دوره‌ی نخست که به فلسفه‌ی یونان و روم باستان اختصاص دارد، «نفوذ به کنه پدیده‌ها» است. این بخش با فیلسوفان پیش‌سقراطی می‌آغازد و به سنکا فیلسوف امپراتوری روم می‌انجامد. آفرینش تراژدی و کمدی، پی بردن به کروی بودن زمین، کشف اهرم و ساختن فانوس دریایی از دستاوردهای علمی، و اصلاحات سولون، نبرد ماراتون، ‌ویرانی کارتاژ و قتل سزار از رویدادهای مهم سیاسی این دوره ذکر شده است. پرسش‌ اصلی این دوره این‌است: «چه می‌دانم، وقتی می‌دانم که هیچ نمی‌دانم؟». و پرسش اخلاقی این دوره: «آیا بهتر نیست آدمی از بی‌عدالتی رنج ببرد تا اینکه خود بی‌عدالتی کند؟».

«نزدیکی به خدا»

دوره‌ی دوم، به سده‌های میانه تعلق دارد. آنچه بر پیشانی این ایام نوشته شده است، «نزدیکی به خداست». نامدارترین اندیشمندان این دوره، آنسلم کانتربری، توماس آکوین و ویلهلم اوکام هستند. اختراع آسیاب آبی و ساعت دوار، دستاوردهای علمی این دوران و زوال روم غربی، حمله‌ی چنگیز خان و سقوط قسطنطنیه به دست ترکان عثمانی مهم‌ترین رویدادهای سیاسی آن هستند. پرسش اصلی این دوره این است: «آیا خدا می‌تواند برای خود وظیفه‌ای تعیین کند که خود نتواند آن را انجام دهد؟» و پرسش اخلاقی: «آیا یک چیز فقط برای این ممنوع است که ممنوع است؟».

«گشودن راهی به آزادی»

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:   گالیله، اندیشمند و اخترشناس معروف ایتالیاییدوره‌ی سوم، عصر رنسانس است، یعنی «گشودن راهی به آزادی». متفکران بزرگ این عصر، کپرنیک، گالیله و جوردانو برونو هستند. اختراع چاپ و کشف نیروی جاذبه، دستاوردهای علمی این دوره، و تسخیر مکزیک توسط اسپانیایی‌ها، تبدیل انگلستان به مشروطه‌ی سلطنتی و زوال دولت لویی چهارهم در فرانسه رویدادهای مهم سیاسی آن هستند. پرسش اصلی این دوره این است: «آیا می‌توانم فکر کنم که نیستم؟». و پرسش اخلاقی: «آدمیان در وضعیت طبیعی، یعنی در شرایط نبود دولت چگونه زندگی می‌کردند؟».

«همه چیز را باید سنجید»

دوره‌ی چهارم به عصر روشنگری اختصاص یافته است. عصری که در آن «همه چیز را باید سنجید». فیلسوفانی چون دکارت در آغاز این عصر و کانت در پایان آن قرار دارند. تقسیم دماسنج بر پایه‌ی نقطه‌ی انجماد و جوشش آب و اختراع ماشین بخار، دستاوردهای علمی این دوره و انقلاب فرانسه، مهم‌ترین رویداد سیاسی این دوره ذکر شده است. پرسش اصلی این دوره این است: «عقل چه زمانی غیرعقلی است؟»، و پرسش اخلاقی: «آیا کسی آزاد است که می‌تواند هر کار می‌خواهد بکند؟».

«خرد فاضل»

دوره‌ی پنجم به عصر بوژوازی اختصاص یافته است، عصر «خرد فاضل». هگل، ماخ و دورکهایم نام‌های بزرگ فلسفی این دوره هستند. اختراع بلندگو و تلفن، کشف محرک‌های بیماری و ایجاد خط نابینایان، از دستاوردهای علمی، و جنگ‌های ناپلئونی از رویدادهای مهم سیاسی این دوره ذکر شده است. پرسش اصلی این دوره این است: «آیا تصادف تصادفی است؟» و پرسش اخلاقی: «اگر همه چیز عقلی است من تا چه اندازه عقلی هستم؟».

«مداخله‌ی اندیشه»

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  کارل مارکس، فیلسوف آلمانیدوره‌ی ششم، دوره‌‌ی انقلاب صنعتی است، عصر «مداخله‌ی اندیشه». جان استوارت میل، کارل مارکس و فریدریش نیچه نامدارترین اندیشمندان این دوره هستند. نظریه‌ی تکامل و اختراع خودرو، دستاوردهای علمی، و انقلاب‌های اروپا و سازمان‌یابی جنبش‌های کارگری، رویدادهای مهم سیاسی این دوره هستند. پرسش اصلی این دوره این است: «آیا کلمات همان اعمال هستند؟» و پرسش اخلاقی: «چرا دارایی یکی بیشتر از دیگری است؟».

«ناکامی اندیشه»

دوره‌ی هفتم به دوره‌ی جنگ‌های جهانی اختصاص یافته است، عصر «ناکامی اندیشه». نامدارترین متفکران این عصر، ویتگن‌اشتاین، هایدگر و مرلوپونتی هستند. اصل عدم قطعیت و نظریه‌ی نسبیت در فیزیک، از مهم‌ترین دستاوردهای علمی، و جنگ‌های جهانی اول و دوم، از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی این عصر هستند. پرسش اصلی این است: «چه وقت یک چیز ظاهرا واقعی است؟» و پرسش اخلاقی: «اندیشه، ما را به چه چیز متعهد می‌کند؟».

«اندیشه‌ی مورد تهدید»

دوره‌ی هشتم، دوره‌ی جهان دو قطبی است که از آن به عنوان عصر «اندیشه‌ی مورد تهدید» یاد شده است. جان راولز، ژان فرانسوا لیوتار و یورگن هابرماس نامداران فکری این دوره هستند. عمل پیوند قلب و فضانوردی، دستاوردهای علمی، و جنگ ویتنام و کره، انقلاب کوبا و انقلاب فرهنگی چین، رویدادهای مهم سیاسی این دوره هستند. مشغله‌ی ذهنی این است: «وقتی همه چیز نابود شده، به چه می‌توان امید بست؟» و پرسش اخلاقی: «آیا گذشته ما را به چیزی متعهد می‌کند؟».

«اندیشه‌ی مرتبط»

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  یورگن هابرماس، فیلسوف برجسته آلمانیآخرین دوره، یعنی زمانه‌ی ما، عصر «اندیشه‌ی مرتبط» لقب گرفته است. متفکران نامدار این دوره، ژیل دلوز، ژاک دریدا و ریچارد رورتی هستند. انقلاب در ارتباطات و کشف کدهای وراثتی انسان، دستاورهای علمی این دوره و برافتادن آپارتاید در آفریقای جنوبی، جنگ‌ یوگسلاوی، رویداد ۱۱ سپتامبر و در پی آن جنگ‌ در افغانستان و عراق، رویدادهای مهم سیاسی این دوره هستند. 

مشغله‌ی ذهنی این است: «اگر همه با هم درپیوندند، جایگاه من در کانون است یا در حاشیه؟» و پرسش اخلاقی: «آیا کاری نکردن، خود کاری است؟».

کتاب «جهان‌های دانستنی‌ها ـ فلسفه» خواننده را فرامی‌خواند تا جهان اندیشه را از نو کشف کند. در ۹ تابلو، تاریخ فلسفه از دوران باستان تا زمانه‌ی ما با درنگی کوتاه ولی به گونه‌ای هیجان‌انگیز ورق می‌خورد. با متن‌ها، تصویرها و گاهنامه‌های این کتاب، در برابر خواننده چشم‌اندازی گشوده می‌شود به سوی جهان اندیشه، چشم‌اندازی که خود می‌تواند مشوق و محرک اندیشیدن باشد. روی جلد کتاب، این نقل قول از پل والری، فیلسوف، نویسنده و شاعر فرانسوی نقش بسته است: «گاهی می‌اندیشم، گاهی هستم».

جایزه‌ای که از سال ۱۹۲۹ تا به حال، هر سال از طرف آکادمى علوم و هنرهاى سینمایى آمریکا موسوم به آکادمى اسکار اهدا می‌گردد، یکى از معروفترین و جذابترین جوایز سینمایى دنیاست، اما قدیمی‌ترین جایزه سینمایى آمریکا نیست.

پیشکسوت این عرصه در آمریکا، جایزه‌ای بود که براى نخستین بار در سال ۱۹۲۰، یعنى ۹ سال پیش از اعطاى اولین جوایز اسکار، از طرف مجله Fotoplay اهدا شد. این جایزه، به غیر از سال‌هاى جنگ جهانى دوم، تا سال ۱۹۶۸ برقرار بود، اما با توجه به اهمیت و اعتبار روزافزون جایزه اسکار، با گذشته زمان رنگ باخت و سرانجام در اواخر دهه شصت میلادى از صحنه محو شد. البته در کنار اسکار، جوایز سینمایى دیگرى نیز در آمریکا اعطا می‌گردند که در میان آنها می‌توان به جایزه معتبر Golden Globe اشاره کرد.

«خوان‌های» نامزدی دریافت جایزه اسکار

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  براى اینکه فیلمى بتواند نامزد دریافت جایزه اسکار شود، باید بین اول ژانویه تا ۳۱ دسامبر سال در یکى از سینماهاى لس‌آنجلس دست کم به مدت یک هفته روى پرده باشد. هر فیلمى که این شرط را برآورده کند، به‌طور خودکار در فهرست آکادمى علوم و هنرهاى سینمایى آمریکا ثبت می‌گردد.

اواخر ماه ژانویه هر سال فهرست تمامى فیلم‌هاى ثبت شده، به صنف‌هاى مختلف آکادمى اسکار ارسال می‌شود، به‌طوریکه مثلا هنرپیشه‌هاى عضو آکادمى دراین‌باره راى گیرى می‌کنند که چه هنرپیشگانى در رشته بهترین بازیگران نقش‌هاى اول و دوم کاندیدا شوند. کسانى که خود در رشته تدوین و فیلمنامه نویسى فعالیت دارند، درباره تعیین نامزدهاى جایزه اسکار براى بهترین تدوین تصمیم‌گیرى می‌کنند، الى آخر.

بعد از این که تمامى آرا به آکادمى پس فرستاده شد، نامزدهاى جوایز اسکار در رشته‌هاى مختلف در برنامه‌ای رسمى در تلویزیون اعلام می‌گردند. بعد از این مرحله برگه‌هاى راى به تمامى اعضاى آکادمى اسکار فرستاده می‌شود، به این معنى که هر عضو می‌تواند برخلاف مرحله اول در همه رشته‌ها راى دهد.

به موازات این جریانات استودیوهاى سینمایى تبلیغات گسترده‌ای به راه می‌ندازند، اکران‌هایى ویژه برگزار می‌کنند و دى وى دى محصولاتشان را به کسانى که جزو راى دهندگان هستند می‌فرستند تا نظر آنها را جلب کنند. در این مرحله استودیوهاى سینمایى پول‌هاى کلانى براى تبلیغ فیلم‌هایى که شانس موفقیت دارند، خرج می‌کنند، چرا که همگى در پى یک هدف هستند: شکار جایزه اسکار.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  تدارکات برگزاری مراسم اسکاراعضاى آکادمى اسکار دو هفته وقت دارند که برگه‌هاى راى را پس بفرستند و طبیعى است که هیچ کنترلى هم وجود ندارد که آیا راى دهندگان واقعا هم فیلم‌هاى مورد نظر و نامزد شده براى کسب جایزه اسکار را دیده‌اند یا نه.

مرحله بعد شمارش آراى ارسالى است که معمولا تا روزهاى پیش از برگزارى مراسم اهداى اسکار طول می‌کشد و نتیجه آن هم بى‌شباهت به اسرار مهم مملکتى نیست. علت این امر آن است که در سال ۱۹۴۰ روزنامه لس‌آنجلس تایمز به نتیجه راى گیرى دست پیدا کرده و اسامى برندگان را پیش از برگزارى مراسم رسمى منتشر کرده بود.

اما گذشته از این مسئله، شیوه راى گیرى و انتخاب برندگان اسکار به خصوص در دهه‌هاى گذشته بحث‌هاى فراوانى را برانگیخته است. استودیوهاى بزرگ سینمایى همیشه با این ظن و اتهام روبرو بوده‌اند که بر کم و کیف راى‌گیرى اعمال نفوذ می‌کنند، چرا که معمولا با هنرمندان عضو آکادمى اسکار قرارداد فیلم بسته‌اند. البته این قضیه تا به حال ثابت نشده و در همان سطح ظن و تردید باقى مانده است.

تغییر و تحولات رشته‌های اسکار

در طى دهه‌هاى گذشته، شمار رشته‌هایى که در آنها جایزه اسکار اعطا می‌گردد، تغییراتى را به چشم دیده است. اولین مراسم توزیع جوایز اسکار در سال ۱۹۲۹ مجموعا ۹ رشته را در بر می‌گرفت، در حالی‌که که در مراسم امسال، در ۲۴رشته جایزه اعطا می‌شود.

بد نیست به این اشاره کنیم که جایزه اسکار بهترین بازیگران نقش مکمل زن و مرد براى اولین بار در سال ۱۹۳۶ داده شد. در سال ۱۹۵۶، یعنى ۲۰ سال بعد، جایزه بهترین فیلم خارجِى یا به عبارتى غیرانگلیسى زبان اهدا شد و در سال ۲۰۰۱ جایزه اسکار بهترین فیلم انیمشین به رشته‌هاى موجود اضافه شد.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  بتی دیویس، یکی از هنرپیشگان پرآوازه هالیوود در دهه چهل میلادیدر طول دهه‌هاى گذشته، نه تنها شمار رشته‌هاى اسکار افزایش پیدا کرده، بلکه خود مراسم توزیع جوایز هم دستخوش تحولاتى اساسى شده است. این مراسم تا سال ۱۹۴۳ بیشتر به محفلى خانوادگى شبیه بود تا اینکه والتر واگنر رئیس آکادمى اسکار در آن زمان به پیشنهاد بتى دیویس یکى از ستارگان بزرگ‌ هالیوود، تصمیم گرفت که به مراسم اسکار، بعدى عمومى ببخشد.

از آن زمان تا به حال این سنت ادامه داشته و مراسم اهداى جوایز اسکار، در کنار رویدادهاى بزرگ ورزشی، از رویداهاى مهم رسانه‌ای جهان به شمار می‌آید. البته از سال ۱۹۳۲ به بعد، گوشه‌هایى از مراسم اسکار به‌طور زنده و سراسرى در رادیو پخش می‌شد، اما در سال ۱۹۵۴ بود که این مراسم براى اولین بار به‌طور کامل به گوش شنونده‌ها در سراسر آمریکا رسید و همین مسئله باعث افزایش شهرت و محبوبیت جایزه اسکار شد.

تلویزیونی شدن مراسم اهدای اسکار

علیرغم آنکه در اواخر دهه چهل میلادى، تلویزیون رقیب جدى سینما و صنعت فیلمسازى تلقى می‌شد، اما آکادمى اسکار نتوانست مدت زیادى درهاى خود را به روى این رسانه پرشتاب ببندد. در کنار مسایل تبلیغاتی، مسئله پول هم مطرح بود، چون درآمدهاى به دست آمده از طریق فروش حق پخش رادیویى مراسم، توان تامین هزینه‌هاى آکادمى اسکار را نداشت.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  گردانندگان آکادمى در سال ۱۹۵۳ تصمیم گرفتند که حق پخش مستقیم مراسم اهداى اسکار از طریق تلویزیون را در ازاى دریافت یکصد هزار دلار به شبکه NBC واگذار کنند. البته این مراسم در این دوران به شویى جهانى بدل شده و تا یک میلیارد بیننده در سراسر جهان دارد.

 فروش حق پخش تلویزیونى این مراسم کماکان مهمترین منبع درآمد آکادمى علوم و هنرهاى سینمایى آمریکا است، اگرچه ابعاد آن نسبت به گذشته بسیار تغییر کرده. در حال حاضر آکادمى اسکار قراردادى با شبکه تلویزیونى‌ ABC دارد که تا سال ۲۰۰۸ معتبر است. طبق این قرارداد شبکه ABC هر سال ۳۷ میلیون دلار به خاطر پخش زنده این مراسم می‌پردازد، البته این حق را هم دارد که در حین مراسم پیام‌هاى بازرگانى پخش کند.

شرکت‌هایى که مایل هستند، تبلیغاتشان در حین مراسم اسکار پخش شود، باید در ازاى هر ۳۰ ثانیه تبلیغ بیش از یک ملیون دلار بپردازند. همانطور که اشاره شد، خود آکادمى اسکار مبلغ ۳۷ میلیون دلار دریافت می‌کند که بخش اعظم آن صرف تامین هزینه‌هاى این آکادمى می‌شود، اما در نهایت برایش هر سال به طور متوسط ۱۵ میلیون دلار سود خالص باقى می‌ماند.

علل جذابیت جایزه اسکار

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  جایزه اسکار از چند جهت براى هنرمندان و دست اندکاران عالم فیلم و سینما جذاب است و بسیارى دریافت آن را حتى نقطه اوج فعالیت هنریشان می‌دانند. این مسئله شاید از اینجا سرچشمه می‌گیرد که برنده جایزه اسکار برخلاف خیلى از جوایز سینمایى دیگر، از طرف منتقدان فیلم انتخاب نمی‌شوند، بلکه این خود هنرپیشگان، کارگردانان، تدوین کنندگان و در یک کلام خود همکاران هنرمند هستند که برنده این جایزه معتبر را برمی‌گزینند.

افزون بر این تاثیرات مالى اسکار را هم نباید نادیده گرفت. بنابر پژوهش‌هاى انجام شده، فیلم‌هایى که موفق به دریافت جایزه اسکار شده‌اند، به ویژه فیلمى که به‌عنوان بهترین فیلم سال برگزیده شده، همیشه توانسته‌اند میزان فروش خود را را بالا ببرند. از طرف دیگر بازیگرانى که اسکار گرفته  و یا حتى نامزد دریافت اسکار شده‌اند، نه تنها شهرت و محبوبیت که سطح درآمد آنها نیز افزایش یافته است.

جوایز اسکار، تاریخى ۸۰ ساله را پشت سر گذاشته و امروز به جزیى جدایى ناپذیر از فرهنگ آمریکا بدل شده‌اند. کمتر علاقمندى به فیلم و سینما در دنیا وجود دارد که به مراسم اهداى جوایز اسکار بى‌توجهى و بى‌اعتنا باشد.

بد نیست به این هم اشاره کنیم که اعضاى آکادمى اسکار همیشه با منتقدان هم‌صدا و هم‌نظر نبوده و درمواردى فیلم و یا هنرمندى را به‌عنوان بهترین برگزیده‌اند که شاید از دید منتقدان فیلم سزوار این جایزه نبوده است.

در بسیاری از موارد فیلم‌هاى محبوب موفق نیز بوده‌اند، اما مواردى هم پیش آمده که فیلم‌هایى که شانس چندانى براى کسب اسکار نداشته‌اند، رقباى بزرگ خود را پشت سر گذاشته و پیروز میدان را ترک کرده‌اند. در مراسم اهداى جوایز اسکار همه چیز وجود دارد: هنرنمایی، خودنمایى و زرق و برق، اشک و لبخند، ابراز احساسات واقعى و یا ظاهرى و انتخاب برنده‌ای که هیچکس حتى فکرش را هم نمی‌کرده. و شاید هم جایزه اسکار به همین خاطر است که معجونى است فریبا و جذاب.

روز والنتین (روز عشاق و یا روز عشق ورزی) عیدی در روز ۱۴ فوریه (۲۵ بهمن‌ماه) و در برخی فرهنگ‌ها روز ابراز عشق است.

این ابراز عشق معمولاً با فرستادن کارت والنتین یا خرید هدایایی مانند گل سرخ انجام می‌شود. سابقهٔ تاریخی روز والنتین به جشنی که به افتخار قدیس والنتین در کلیساهای کاتولیک برگزار می‌شد، باز می‌گردد.

 پیشینهٔ‌ تاریخی

تاریخچه کامل و دقیق والنتین در دست نیست و آنچه از پیشینه این روز می‌دانیم با افسانه درآمیخته‌است. امروزه کلیسای کاتولیک به این نتیجه رسیده‌است که حداقل سه قدیس به نام والنتین وجود داشته‌اند که همگی به شهادت رسیده‌اند، به همین دلیل چندین افسانه سعی در بازگوئی تاریخچه این آئین دارند.

 روایت‌های مشهور

در سده سوم میلادی که مطابق می‌شود با اوایل شاهنشاهی ساسانی در ایران، در روم باستان فرمانروایی بوده‌است بنام کلاودیوس دوم (Claudius II). کلودیوس عقیده داشت مردان مجرد نسبت به آنانی که همسر و فرزند دارند سربازان جنگجوتر و بهتری هستند. از این رو ازدواج را برای سربازان امپراتوری روم قدغن می‌کند. کلاودیوس به قدری بی‌رحم وفرمانش به اندازه‌ای قاطع بود که هیچ کس جرات کمک به ازدواج سربازان را نداشت. (شایان ذکر است که در آن هنگام هنوز امپراتوری روم، به آیین مسیحیت نگرویده بود و این امر تقریباً ۴۰ سال پس از دوران کلاودیوس دوم یعنی در دوران کنستانتین اول، موسوم به کنستانتین کبیر صورت گرفت). اما کشیشی به نام والنتین (والنتیوس)، مخفیانه عقد سربازان رومی را با دختران محبوبشان جاری می‌کرد. هنگامی که کلاودیوس این امر را دریافت، والنتین را دستگیر و زندانی کرد. کلاودیوس به منظور منصرف ساختن والنتین از باور خویش، به زندان و به استقبال وی شتافت و او را مورد محبت فراوان قرار داد. این در حالی بود که والنتین نیز به گونه‌ای متقابل کوشید تا کلاودیوس را به آیین مسیحیت فراخواند؛ امری که موجبات خشم امپراتور روم را فراهم ساخت و حکم به اعدام وی داد. هنگامی که والنتین در زندان به سر می‌برد، یکی از زندانبانان دختری نابینا داشت که به زندان می‌آمد به تفصیل با وَلِنتَین سخن می‌گفت و درست پیش از آن که والنتین به اعدام محکوم گردد، برای آن دختر نابینا کارتی فرستاد که بر روی آن نگاشته بود: ««از طرف والنتین ِ تو» (From Your Valentine)» امضاء کرده‌است، اصطلاحی که تا به امروز مورد استفاده قرار گرفته و به وفور بر روی کارتهای والنتین مشاهده می‌شود.

افسانه دیگر حاکی از آن است که هنگامی که والنتین را به زندان افکندند، مردم برای وی یادداشت‌هایی کوچک که در لفافه پیچانده بودند و در شکافهای دیواره سلول وی جاسازی می‌کردند می‌فرستادند و او آنها را یافت و در حق آنان نیایش کرد. به دیگر سخن، بنیاد تاریخی کارت والنتین همین امر است. کشیش والنتیوس در ۱۴ فوریه ۲۷۰ میلادی (در برخی روایات ۲۶۹ و مطابق با برخی روایات دیگر ۲۷۳ بعد از میلاد) اعدام شد. بنابراین او را به عنوان فدایی و شهید راه عشق می‌دانند و از آن زمان والنتین تبدیل به نمادی برای عشق شده‌است و بدین روست که در کشورهای جهان، به ویژه کشورهای اروپایی و امریکای شمالی، مراسم روز والنتین همه ساله در ۱۴ فوریه برگزار می‌گردد.

شهرهای منتسب به والنتین قدیس

بر اساس باورهای کنونی، بقایای والنتین قدیس که در قرن ۱۹ میلادی در قبرستانی باستانی در ایتالیا کشف شد هم‌اکنون در سه شهر رم، دوبلین و گلاسگو نگهداری می‌شود. بخشی از این بقایا پس از انتقال به یک تابوت طلایی توسط پاپ گرِگوری شانزدهم به کلیسای کاتولیک وایت فرایر در دوبلین پایتخت جمهوری ایرلند اهدا شد. بخش دیگری از این بقایا که گفته می‌شود شامل استخوانهای والنتین قدیس هم هست توسط یک خانواده متمول فرانسوی در قرن ۱۹ به کلیسای فرانسیس مقدس در شهر گلاسگو در اسکاتلند منتقل شد ^[۱]. خارج از حلقه‌های مذهبی از مردم عادی کمتر کسی از وجوداین بقایا در شهر اطلاع داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۹ تصمیم به انتقال این بقایا به کلیسای دیگری به نام The Blessed John Duns Scotus گرفته شد. این اقدام توجه گستردهٔ رسانه‌ها و به طبع آن عموم مردم را به دنبال داشت به‌طوری که شهر گلاسگو به خاطر میزبانی والنتاین قدیس «شهر عشاق» لقب گرفت و از سال ۲۰۰۲ این شهر در روز والنتین میزبان فستیوالی به نام «فستیوال عشق» ^[۲] می‌باشد.

 رسوم والنتین

در کشورهای اروپایی و امریکائی دادن شکلات به عنوان هدیه روز والنتین از شهرت خاصی برخوردار است. تزئین شکلات و پختن انواع ان نیز از اداب این روز به شمار می‌رود. از نظر علمی هم ثابت شده‌است که خوردن شکلات دارك یا همان سیاه میزان عشق را در انسان بالا می‌برد البته نه مصرف بی‌رویه آن.

 در دیگر فرهنگ‌ها

برخی بر آنند که والنتین فراتر از سنتی غربی است که پیش از این در بسیاری کشورهای جهان موجود بوده‌است. در کشور چین، روزی مشابه والنتین موجود است که تحت عنوان «شب هفت‌ها» نامیده می‌شود. برابر با افسانه‌ای چینی، پسر گاوچران و دختر بافنده، در هفتمین روز هفتمین ماه از تقویم قمری در آسمان با یکدیگر ملاقات کردند. آخرین «شب ِ هفتها» در ۳۰ اوت ۲۰۰۶ بود. روایتی دیگر از این روز با اندکی تفاوت نسبت به چین، در ژاپن نیز موجود است که از آن به عنوان «تاناباتا» یاد می‌گردد و برابر با هفتم ژوئیه تقویم خورشیدی‌ست. در کشور مصر، روز عشق دیگری موجود است که برابر با ۴ نوامبر هر سال است. در کره جنوبی، در ۱۱ دسامبر هرسال، روزی تحت عنوان «روز پـِپـِرو» موجود است که در آن زوج‌های جوان هدایایی به یکدیگر تقدیم می‌کنند.

 در فرهنگ ایرانی

سپندارمذگان جشن گرامی‌داشت زمین و زن و روز مهرورزی به مظاهر مهر و فروتنی است. در این روز مردان به زنان خود، با محبت هدیه می‌دادند و زنان و دختران را از کارهای روزمره معاف کرده بر تخت شاهی می‌نشاندند و از آنها اطاعت می‌کردند.

اخیرا گروهی از دوستداران فرهنگ ایرانی پیشنهاد کرده‌اند که به منظور حفظ فرهنگ ایرانی سپندارمذگان بجای والنتین به عنوان روز عشق گرامی داشته شود^{[۳] [۴]}

 در عربستان سعودی

در عربستان سعودی فروش محصولات مربوط به روز والنتین مانند گل رز در روزهای نزدیک به این روز، ممنوع می‌باشد و پلیس مذهبی این کشور از مغازه داران می‌خواهد تا چنین چیزهایی را به فروش نرسانند.^[۵]

فلیکس مندلسون بارتولدی در خانواده‌ای آشنا با دانش و موسیقی در بندر هامبورگ زاده شد. پدربزرگش از فیلسوفان سرشناس و پدرش از بانکداران معروف بود. اگر پدرش را نخستین پشتوانه‌ی اقتصادی او بشماریم که او را با خود به سفرهای متعددی می‌برد و بعدها نیز به نقاط دور و نزدیک می‌فرستاد، باید از مادرش به عنوان پشتوانه‌ی هنری‌اش یاد کنیم.

او نخستین درس‌های پیانو را از مادرش فرا گرفت. خانواده‌ی یهودی‌تبار او به کیش پروتستان گرویده بودند و روزهای یکشنبه در خانه‌ی خود کنسرت‌های مجلسی ترتیب می‌دادند. در همین کنسرت‌ها بود که فلیکس نه‌ساله اّولین تلاشهایش در موسیقی را اجرا می‌کرد.

مندلسون بارتولدی هنوز ۱۸ سالش نشده بود که در سال ۱۸۲۶ در تالار بزرگ خانه‌ی پدریش در برلین، پیشدرآمدی که بر سروده‌ی «رویای شب تابستانی» شکسپیر ساخته بود را با همکاری ارکستر بزرگی اجرا و رهبری کرد.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  تصویری از فلیکس مندلسون به همراه خواهرش، «فانی»فلیکس مندلسون خانواده‌اش را بسیار دوست می‌داشت و تا ۲۹ سالگی رابطه‌ی تنگ و پیوسته‌ای با پدر و مادرش داشت. در سال ۱۸۳۷ با سسیل رنُ ازدواج کرد و با همسر خود خانواده‌ی گرمی با ۵ فرزند تشکیل داد.

او در ۲۶ سالگی رهبر برجسته‌ترین ارکستر آلمان آن زمان در لایپزیگ شد و در ۳۴ سالگی در سال ۱۸۴۳ نخستین دانشکده‌ی موسیقی آلمان را در همان شهر بنیاد نهاد.

در روز ۱۴ مه‌ی سال ۱۸۴۷ خواهرش، فانی، به ناگاه درگذشت. به محض شنیدن خبر مرگ خواهر، فلیکس مدلسون گوشه‌گیری اختیار کرد و در ۴ نوامبر همان سال، درحالیکه ۳۸ سال بیش نداشت، سکته کرد و درگذشت.

آنچه فلیکس مندلسون را ماندگار و از دیگر آهنگسازان بنام متمایز ساخته، یکی پرکاری و پرباری او در ساختن سمفونی‌ها، قطعات گوناگون برای پیانو و ویولون و همچنین اوراتوریوم‌هایی هستند که شاید بتوان آنها را به اوپراهای مذهبی معنی کرد.

مندلسون همچنین کاشف آثار ناشناخته‌ی باخ هم هست یعنی کسی که شخصیت برجسته ی باخ را با اجرا و رهبری آثار او مانند اوپرای مذهبی مّتی در کشورهای گوناگون اروپایی به همگان شناساند.

هرچند مندلسون را پیرو مکتب رومانتیسم در موسیقی می‌دانند، یعنی سازنده‌ی آثاری هدفمند و دارای پیام شخصی آفریننده‌ی آن، ولی او همواره از حیث سبک و سیاق به مکتب کلاسیک وفادار ماند.

از آثار ماندگار او می‌توان به مجموعه‌ی ۸ جلدی ترانه‌های بی‌کلام، اوپرای مذهبی پولُس رسول و سمفونی‌های اسکاتلندی و سمفونی مشهور به پروتستان‌ها را نام برد.

دوبی، چهره‌ی جدیدی به خود می‌گیرد. این شهر صحرایی موسوم به "جهان‌شهر"  قرار است به بزرگ‌ترین مرکز فرهنگی جهان تبدیل شود. برای تحقق بخشیدن به این طرح، مقامات دوبی جزیره‌ای به مساحت ۲۷ کیلومتر مربع در اختیار مشهورترین آرشیتکت‌های جهان قرار می‌دهند تا به زیباترین ابتکارات خلاقه‌ی خود، به شکل موزه‌ و گالری‌ جان ببخشند. دست‌اندرکاران این طرح، از هم‌اکنون نامی هم برای این مجموعه‌ی بی‌همتا در نظر گرفته‌اند: "جزیره‌ی خوشبختی".

ستارگان عرصه‌ی معماری

در این جزیره قرار است مثلا آرشیتکت بنام کانادایی، فرانک گری، موزه‌ی همتای موزه‌ی گوگن‌هایم لس‌آنجلس را به نام "گوگن‌هایم ابوظبی" بسازد. گری از پیشگامان عرصه‌ی معماری فولدینگ است که به مفاهیم پیچیده شدن و درهم فرو رفتن در معماری عینیت می‌بخشد. از جمله شاخص‌های کار این آرشیتکت جهانی، شکل دادن به مکعب‌های در هم تنیده و دفرمه است.

یکی دیگر از ستارگان هنر معماری که به همکاری دعوت شده است، آرشیتکت عراقی−بریتانیایی پرآوازه زاها حدید، است.  این معمار زن ساختارشکن در آثار خود، ضمن رعایت اصول زیبایی‌شناسی، شرایط محل و مقتضیات شهر را هم در نظر می‌گیرد. طراحی کارخانه "بی.ام.و‌ی" او در شهر لایپزیک آلمان، یکی از شاهکارهای معماری است. زاها قرار است در "جزیره‌ی خوشبختی"، بنای ساختمان تئاتری به گنجایش ۶۵۰۰ تماشاگر را طرح بریزد.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  زاها حدید، یکی از ستارگان هنر معماری جهان

ژان نوول فرانسوی، یکی دیگر از معروف‌‌ترین معماران جهان، نیز در این جزیره حضور خود را به ثبت می‌رساند. او قرار است موزه‌ای به سبک موزه‌ی لوور بنا کند.  ساختمان "گالری لافایت" شهر برلین، از جمله‌ بناهای بی‌نظیری است که نوول در سال‌های اخیر طرح‌ریزی کرده است.

میراث عربی، ارزش‌های جهانی

دست‌اندرکاران این پروژه‌ی عظیم قصد دارند در "جزیره‌ی خوشبختی" آثاری ارائه دهند که هم «میرات کهن و سنتی جهان عرب، ارزش‌های کشورهای اسلامی و عربی را در بر گیرند و هم جلوه‌های واقعی فرهنگ جهانی را به نمایش درآورند».

زکی انور مصیب، معاون وزارت فرهنگ ابوظبی، هدف از برپایی "جزیره‌ی خوشبختی" را در "کمک به نسل جوان و مردم این منطقه برای دستیابی به امکانات آموزشی بهینه" می‌بیند. او معتقد است که این انسان‌ها «باید توانایی‌های‌ خود را پرورش دهند تا بتوانند مدارج ترقی را طی کنند.» از آن‌گذشته، ارزش‌گذاری بر هنر و درک آن نیز یکی از اهداف این طرح بی‌نظیر است.

همکاری آلمانی‌ها

دراین راه نه چندان هموار‌، آلمانی‌ها به عنوان مشاور، همکار و شریک، همتایان عرب خود را همراهی می‌کنند. یکی از مدیران فرهنگی وزارت فرهنگ ابوظبی، میشائیل شیندهلم آلمانی است که چندی پیش با همکاری "بنیاد فرهنگی آلیانتس" مراسمی در "خانه‌ی اپرای" شهر برلین برای معرفی این طرح بزرگ برگزار کرد.

میشائیل شیندهلم، بیشتر بر جنبه‌ی "برقراری ارتباط بین شهروندان کشورهای گوناگون" که یکی از پیامدهای اجرای چنین طرح‌‌هایی است، تأکید می‌کند. او می‌گوید، فرهنگ باید در آینده پل‌های ارتباطی بسازد و نقش مهمی در تفهیم و تفاهم بین انسان‌ها بازی کند.

اهمیت اجرای پروژه

زکی انور مصیب، علاوه بر این، از اهمیت حل کشمکش‌های اجتماعی و جغرافیایی از طریق فرهنگ سخن می‌گوید.

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:   کارخانه بی.ام.و‌ی در شهر لایپزیک آلمان، یکی از آثار زاها حدیدهر دوی شهرهای دوبی و ابوظبی در منطقه‌ای بحرانی و از نظر سیاسی بی‌ثبات قرار دارند. از آن گذشته، آن‌ها از "بی‌هویتی"‌ای آزاردهنده نیز رنج می‌برند. زیرا در حال حاضر دوبی و ابو‌ظبی به مرکز تجمع دنیاهای گوناگون در کنار هم تبدیل شده‌اند که وطن موقت انسان‌هایی دست کم از ۲۰۰ ملیت متفاوت است. مشاوران اقتصادی، کارگران ساختمانی هندی و پاکستانی، پناهندگان اقتصادی، گردشگران پولدار، متمولان تازه به‌دوران رسیده و ساکنان اصلی صحرا که ناگهان به جامعه‌ای پررفاه پرتاب شده‌اند، از جمله‌ی این ساکنان‌اند.

میشائیل شیندهلم  آنان را "بازیگرانی جهانی" می‌نامد که پیشینه‌ی فرهنگی خود را به کول می‌کشند. او می‌گوید: «هر کسی حداقل صاحب دو هویت است. هویت ملی و چیزی مثل هویت جهانی، چون شما دائم در ارتباط با این دنیا هستید، با آدم‌هایش که در کنار شما زندگی می‌کنند، با مؤسسات گوناگون و با رسانه‌ها که خود با سراسر جهان در ارتباط‌اند.»

دست‌اندرکاران برای این که نشانه‌های فرهنگی این ملیت‌‌های گوناگون را در این مجموعه‌ی فرهنگی جهانی گرد‌آوری کنند، برنامه‌ها‌ی مشخصی در نظر گرفته‌اند، مثلا  ۳۲ هزار مترمربع از موزه‌ی گوگن‌هایم ابوظبی که ۴۲ هزار متر مربع مساحت دارد، قرار است‌ به هنر عربی−اسلامی اختصاص داده شود تا تنها به نمایش فرهنگ صادراتی غرب اکتفا نشود.

خوش‌بینی برای اجرا

همه‌ی دست‌اندرکاران پیاده کردن این طرح بزرگ، هنگام معرفی آن در "خانه‌ی اپرا"ی شهر برلین خوش‌بین بودند که با وجود بحران اقتصادی و  پیامدهای دیرپای آن، می‌توانند آن را به مرحله‌‌ی اجرا بگذارند. اما هنوز تاریخ معینی برای شروع این طرح اعلام نشده است.